Vooral beginnende artiesten zijn gebaat bij gebruik van hun werk op internet. Zij bieden hun werk aan op hun eigen site en voelen gevleid als hun muziek als soundtrack wordt gebruikt voor een youtubefimpje. Of ze vinden gewoon dat downloaden moet mogen omdat ze het zelf ook doen. Maar zodra ze lid worden van de Buma, kan dat niet meer.
In een schandelijk traag verlopen mailwisseling, waarbij Buma ook na herhaaldelijk aandringen geen antwoord wilde geven op specifieke vragen over wat nu wel en niet mag, maakte ze wel duidelijk dat ze het plaatsen van een link naar illegaal gehoste content ook strafbaar en vervolgbaar achten.
Buma: “Voor het legaal plaatsen van een link op uw website dient u zichzelf ervan te vergewissen of de eigenaar van de website waarnaar gelinkt wordt, een regeling heeft getroffen met Buma/Stemra of een van onze zusterorganisaties.”
Op internet bestaat de indruk dat linken altijd mag, maar BUMA denkt daar dus anders over. Ik vroeg ze in hoeverre die verantwoordelijkheid overerft. "Als ik link naar een site die naar een torrentsite linkt (die geen illegale content bevat maar alleen linkt naar particulieren), ben ik dan ook vervolgbaar?" Geen antwoord. Dus nou weten we nog niet wat we kunnen doen zonder in een een of ander proefproces van Brein te belanden.

De werkwijze van Buma is als volgt: Je geeft je exploitatierechten aan Buma. Buma gaat dan, als rechthebbende, die rechten verdedigen. Daarin zit wel een belangrijk verschil met alternatieve gebruikerslicenties als Creative Commons, omdat je bij een CC zelf je rechtzaken moet gaan voeren.
Deze werkwijze leidt tot bizarre constructies zodra je zelf je muziek gaat uitbrengen. Voor een cd in eigen beheer, moet je jezelf rechten betalen via Stemra en voor het hosten van je eigenmuziek moet je jezelf rechten betalen via de Buma. Dat krijg je dan weer terug, minus hun provisie, natuurlijk. Lidmaatschap kost ook geld en zo verdient Buma dus twee keer aan je.

Kwalijker van Buma is dat je als componist geen zeggenschap meer hebt om gebuik toe te staan. Je kunt dus niet zeggen dat je muziek niet gebruikt mag worden in een reclame of als leader in een EO-programma, terwijl je downloads en mash-ups wel toestaat. En dat is in onze huidige cultuur een probleem, want wij spelen muziek af waar we willen, verspreiden muziek meer naarmate we er meer van genieten en veranderen elkaars muziek. Check deze lezing op google video over dit onderwerp.

Aan de gebruikerskant is Buma heel simpel. Je sluit een algemene gebruikerslicentie af voor het draaien van je muziek in bijvoorbeeld je airobics club, betaalt daarvoor 1x per jaar een door Buma vastgesteld bedrag en je bent klaar. Buma kan dat bedrag helemaal naar eigen goeddunken vaststellen, want zij zijn immers eigenaar van 90% van de exploitatierechten en voor de andere 10% is niets geregeld. De wet zegt niet wat een redelijk bedrag is voor het gebruik van een liedje.
Helaas ken ik de details van de breinzaken niet. Maar ik neem aan dat dit de rechtmatige basis van hun rechtzaken het breken van de gebruikerslicentie van de Buma is, en niet zozeer de "diefstal" of het overtreden van de wet. Wij horen daarom graag wat precies de aanklacht is als Brein je voor de rechter heeft gesleept.

Overigens heeft de Buma een nogal zorgwekkend motto op haar site staan: “"Melodieën die je hoort zijn mooi, maar die je niet hoort zijn mooier" - dichter John Keats”. Zijn ze stiekum helemaal tegen het ten gehore brengen van muziek?

Europa gaat de rechtenorganisaties dwingen flexibeler te worden. Maar het wordt tijd dat er een alternatieve organisatie komt om het monopoly van de Buma te doorbreken. Het moet mogelijk worden je gebruikersrechten zo te laten verdedigen op een manier die beter past bij onze cultuur. Zo zou je kunnen mee-verdienen aan commercieel gebruik en tegelijk particuliere verspreiding en afgeleide werken kunnen toestaan.