Identiteit is een zeer moeilijk issue. Als puber worstel je met je persoonlijke identiteit en nu lijkt Nederland aan het puberen te zijn met de volksidentiteit. Het moeilijke is dat identiteit niet absoluut is. Op basis van allerlei gevoelens worden er zaken die een buitenstaander zou gebruiken om ons te identificeren toch niet mee worden meegewogen in die identiteit, en andersom. Iemand met een extra arm zal niet graag tot de drie-armigen willen worden gerekend en zal daarom vragen om de derde arm niet te gebruiken voor zijn identificatie. Dat geldt omgekeerd ook voor de eenbenigen, die willen als heel mens worden gezien. Het aantal benen en armen wordt zo buiten de persoonlijke identiteit gehouden.

Politiek zit dat niet anders. Graag gooien wij zaken als de Politionele Acties uit de lijst identificerende gebeurtenissen en plaatsen we het feit dat Duitsland ons bezet heeft er juist wel op. Dat onderscheidt ons van de buren. Ook onze vrije moraal, al ontbreekt die hier en daar, is deel van de nationale identiteit, omdat we ons daarmee willen onderscheiden. In de Tweede Wereldoorlog was nationale identiteit een belangrijk deel van de propaganda om ten strijde te trekken. Dat gedrag hoort daarom nadrukkelijk niet tot de Nederlandse identiteit. De echte Nederlander kenmerkt zich sindsdien door nationalistische gevoelens af te wijzen. Daarmee is een curieus probleem ontstaan.

Als je tegen nieuwkomers zegt dat ze moeten integreren, moet je ze ook kunnen vertellen waarin. En als je met een paar pennestreken de grote gemene delers omschrijft, dan maak je onherroepelijk een morele fout: Wij hebben geen Nationale identiteit omdat wij vinden dat dat niet bij ons hoort. Mensen die het tegendeel beweren, horen er niet bij. Nationalistische politici zie je op dit gebied in een spagaat gaan. Ze compenseren het feit dat ze appeleren aan een Nederlands gevoel met stevige kritiek op de Nederlander: "Waar gaat het allemaal heen in dit land?"

Zo zijn wij gedoemd te blijven zoeken zonder te vinden. En hoe dieper je zoekt hoe minder er heel blijft van een eenduidige Nederlandse identiteit. Zo gaat dat wel vaker in de filosofie. Wat je onderzoekt, valt als zand door je vingers.