Stemmen, stemmen en stemmen

Behalve het werken aan zangstemmen (wat een deel van mijn dagelijkse taken is) en politiek (wat, zoals bekend, mijn internet-hobby is) heb ik nòg een interesse die met stemmen te maken heeft, namelijk stemmen. En die begon met dit probleem: Als je een gitaar stemt op boventonen, kom je niet goed uit. Daaraan ligt een wiskundig dilemma ten grondslag, dat je bij het stemmen dwingt om een compromis te sluiten. Dat compromis is moeilijk te vinden, daarom is een stemapparaatje een zeer nuttig stuk gereedschap. Hieronder volgt een lap tekst naar aanleiding van dit apparaatje.

Waarom je niet uitkomt als je op flageoletten stemt

Je stemt A-snaar op je E-snaar en komt 2 honderdste van een halve toon te laag uit, omdat de boventoon bij de 7e fret op de A snaar een tikkie hoger is dan je zou willen. Maar deze samenklank van E en A klinkt erg zuiver, dus je gaat zo door met stemmen. Je stemt de D op de A, de G op de D, en inmiddels zit je 6 cent te laag met je G-snaar. Vervolgens stem je je hoge e-snaar op je lage E. Perfect. En je stemt je b-snaar op je E, ook weer op die boventoon bij de 7e fret. Resultaat: 8 cent verschil tussen een b gespeeld op de 4e fret op de G-snaar en de b snaar zelf. Dat is meer dan je tolereert. De methode van stemmen die zo zuiver begon, klinkt uiteindelijk toch niet goed. Ik heb het mezelf en mijn gitaren verweten dat gitaren onstembaar leken, maar het bleek een fascinerend en eeuwenoud probleem te zijn.

De oplossing

In de tijd tussen Bach en Beethoven is er ongelooflijk geworsteld met het stemmen van orgels. Uiteindelijk werd verdere discussie verboden door Prinses Amalia van Pruisen, die zelf in de vuurlinie stond omdat ze compositieles had van Kirnberger, die leerling van Bach was in zijn plaats ook een methode voor het stemmen had voorgesteld.

Uiteindelijk heeft de methode gewonnen die door luitspelers werd gebruikt en al in de 16e eeuw voor het eerst door Simon Stevin wiskundig beschreven was. Deze "gelijkzwevende stemming" is later door componisten als Beethoven verder afgedwongen, omdat hun muziek volstrekt onspeelbaar is in de middeleeuwse en barokke stemmingen. De piano en orgelstemmers moesten moderniseren.

In het kort komt die methode er op neer dat je alle kwinten 2 cent lager stemt. Het nadelige gevolg daarvan is dat de majeur tertsen wat te hoog en de mineur tertsen wat te laag uitvallen, maar daar staat tegenover dat je 12 kaarsrechte fretten op logaritmisch gelijkwaardige afstanden in je gitaarhals kunt laten slaan en vervolgens in alle toonaarden kunt spelen. Dat is met andere compromis-stemmingen niet mogelijk. Ook dat kun je op je gitaar merken. Als je een Am grijpt en je gitaar voor dat akkoord perfect stemt, merk je wanner je andere akkoorden speelt, dat je bedrogen uitgekomen bent.

Het lastige is dat het veel ervaring vereist om bij elke toonhoogte de juiste verlaagde kwint te leren stemmen. De term "gelijkzwevend" is misleidend, want hoe hoger de tonen, hoe sneller de zwevingen. Hoera voor het stemapparaat, waarin een tabel zit waarin staat hoe hoog elke toon moet klinken om te passen in het model a la Simon Stevin, plus een meetmethode om per toon de afwijking te laten zien.

Nog een probleempje

Voor een gebruikelijk stemapparaatje, als hardware of software voor je laptop of telefoon, is het ondoenlijk om alle snaren tegelijk te meten. De harmonischen van de ene snaar overlappen die van de andere. Sla twee of meer snaren aan, en je apparaat is in de war door alle tonen en boventonen die over elkaar heen rollen. Daarom kunnen normale stemapparaten dus maar één toon tegelijk meten. (Voor de wiskundigen onder u: Een simpele Fourier-analyse is niet genoeg om akkoorden te duiden. Je zult iets als een factor-analyse moeten doen om uit te zoeken welke harmonischen bij elkaar horen.)

Je gitaar heeft geen hals van onbuigbaar beton, maar van hout met een stalen pin. Het stemmen is daardoor een balans tussen alle snaren en de hals. Draai één snaar omlaag, en de anderen gaan omhoog in toon. Ook is het vaak lastig om te horen welke snaar vals is geworden. Er zit niets anders op dan drie keer snaar voor snaar je gitaar na te lopen. Zoiets kan en wak slaan in de timing van je optreden.

Applaus voor je brein

Sorry dat ik link naar een reclame, maar ik vind het erg knap dat het gelukt is om een stemapparaatje te maken wat de stemming van je hele gitaar in één aanslag kan analyseren. Wellicht ben je niet zo onder de indruk, maar dat komt dan waarschijnlijk doordat het menselijk brein zo waanzinnig goed is in het onderscheiden van geluiden, dat we het normaal vinden dat we binnen de brei die een muzieksignaal is een gitaar los horen van de rest en binnen de gitaar kunnen horen dat er één valse noot in het akkoord zit.

gepost door behanger op 30-01-2010 om 15:33 | 62 reacties | 27 |

Share|

Maar laat de fretten toch met rust!! /Thieme

Goed stuk verder.

lulde iQnullus

op 30-01-2010 15:46:01 | # | 4 |

De dom-beiaard staat in middentoon-stemming. Dat legt aan de bespeler de plicht op om alles in de goede toonaard te spelen, anders wringt het hier en daar. Muziek die heel veel moduleert is dus altijd spannend. Vanochtend was dat de 5e symfonie van Shubert. (dat valt nog mee; is een beetje Mozart-achtig)

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 30-01-2010 15:59:15 | # | 2 |

Als bejaarde gitarist, mijn complimenten voor je stukje. Maar je moet het ook zonder stemapparaatje kunnen en dat is vzv mij bekend voor alle snaarinstrumenten easy met dezelfde truc.

Stem de hoogste snaar op de juiste hoogte (mbv hobo, harp, piano, stemvork, stemfluitje, whatever).

Stem vervolgens steeds de volgende (lagere snaar) eerst opzettelijk iets te laag, en draai hem vervolgens omhoog terwijl je ze beiden aanslaat/strijkt, precies tot het moment dat ze samen schitterend gaan zweven - je hoort het als je het hoort (Is dat interferentie? Ik weet het niet).

Ik weet de natuurkunde erachter niet maar dit gaat altijd perfect, ook op instrumenten die in kwarten gestemd worden (viool & familie).

lulde crisiswhatcrisis - no owl left behind

op 30-01-2010 15:59:51 | # | 1 |

Ik hoorde gisteren trouwens die Mary Poppins bij P&W of DWDD. Man, wat was dat vals! Maar ze hoorde het zelf ook, met de kennis van nu, dus. De juryleden, die allemaal hosmo hadden (en dus gehoorbeschadiging), hadden het allemaal fantastisch gevonden. Uitstraling, he...

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 30-01-2010 16:07:13 | # | 0 |

Niks reclame, innovatie verdient promotie.

lulde TypTyphus lekt

op 30-01-2010 16:15:09 | # | 2 |

@crisiswhatcrisis: Zo stemmen veel violisten ook (zij het in kwinten): Steeds een beetje zweving. Door de term "gelijkzevend" denken ze dat de zweving tussen elke twee snaren gelijk moet zijn in tempo, maar die zweving moet gelijkwaardig zijn op een logaritmische schaal. Het stemmen daarop kun je je aanleren doordat die verlaagde kwint bij elke combinatie een bepaalde klank geeft, die "twang" heet (in het engels).

lulde behanger

op 30-01-2010 16:16:59 | # | 2 |

Ik stem de hontd via de commandline.

lulde Ketsman

op 30-01-2010 16:21:40 | # | 2 |

WOW, bijzonder cool apparaatje. :)
Voor de huiskamer gitaristen staat er een fijn gratis stukje software online:
Digital Guitar Tuner

Ik zou zeggen download het eens en verbaas je over de vele vele mogelijkheden.

Voor optredens lijkt de PolyTune mij stukken gemakkelijker dan gesleep met een laptop. ;)

DANK!!

lulde Z.

op 30-01-2010 16:22:42 | # | 0 |

Maar dat apparaatje dwingt je dus tot gelijkzwevende temperatuur. Mensen die iets anders willen moeten dus maar op het gehoor stemmen.

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 30-01-2010 16:23:38 | # | 0 |

@Wildplasser: Wat ik heel leuk vind aan de middentoonstemming, is dat de noten meestal geen dubbelrol kunnen vertolken. Bij 12 tone eq is een fis hetzelfde als een ges en de bes hetzelfde als een ais. Die bes functioneert dan prima, maar voor een muziekstuk waarin een ais voorkomt, klinkt diezelfde toonhoogte rampzalig. Er waren orgels met dubbel zwarte toetsten om dit op te lossen.

lulde behanger

op 30-01-2010 16:27:37 | # | 0 |

Precies, behanger. Bij gelijkzwevend is het altijd een beetje kut. Bij oudere stemmingen is het soms wat minder kut. Het is net als met spruitjes.

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 30-01-2010 16:35:15 | # | 0 |

Deze kan je dus transponeren door het toetsenbord te verschuiven. Ook met hulpmotor. Echt amazing, Mike!

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 30-01-2010 16:46:14 | # | 0 |

@Winterplasser: dat vrees ik ook. Ik heb een Korg stemapparaat dat ik ook in kan stellen op Pythagoras, diverse middentoonstemmingen, Werckmeister, Valotti, Kirnberger. Mijn favo kan ik alleen met de laptop: Lehman.

"altijd een beetje kut"... dat kun je wel zeggen. Hoe helderder het instrument, hoe kutter de stemming. Je ziet ook in die 2 eeuwen na Bach dat de acceptatie van gelijkzwevend toeneemt met het doffer maken van de instrumenten. Van spinet naar piano, van orgels met snerpende tongen naar omfloerste, bijna sinusidaal saaie fluittonen.

Ik heb op mijn werk zeer agressief klinkende vleugel. De gelijkzwevende stemming crashte daar volledig op. De stemmer die op gehoord stemde, god hebbe zijn ziel, vond het een rotzak.

Ik heb toen in een zomervakantie de vrijheid genomen de hele vleugel in WerckmeisterIII te stemmen. Wat een hoop werk is dat! Maar het was een openbaring om te horen hoe serieus de klank was. Ik realiseerde me ineens dat Bach protestant was, en leefde binnen de context van een zeer serieus geloof.

Daarna heb ik de vleugel laten stemmen in allerlei temperaturen, die meer en minder goed bevielen. Valotti: te onvoorspelbaar. Prelleur: aangenaam in de gebruikelijke toonaarden, daarbuiten levert het klachten op.

Ik heb de vleugel nu een stuk doffer laten maken en daarmee wordt equal temperament acceptabeler, en kan er weer volop in 'moeilijke toonaarden' worden gehamerd.

Maar het blijft een klereding, zo'n vleugel. Zelfs oktaven moeten worden opgerekt om alles klinkend te krijgen. Gelukkig is mijn stemmer bereid om naar mijn grillen te luisteren en zijn software de juiste 'stretch' uit te laten rekenen. Ik wacht nu op de implementatie van Lehman in zijn stemsoftware.

lulde behanger

op 30-01-2010 16:50:07 | # | 2 |

Klavecinisten schijnen goed te kunnen stemmen. Kwestie van veel doen.
Maar een piano stemmen lijkt me net zoiets als een fietswiel vlechten (van spaken voorzien) en richten (op spanning / lengte brengen): de eerste keer kost het gewoon heul veul tijd.

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 30-01-2010 17:18:42 | # | 0 |

Prachtig. Die hou ik er in.
Analoog daaraan had Bach een slag in zijn wielen. Zolang je rechtdoor reedt was het prima te doen, in de bochten voelde je de slag.

lulde behanger

op 30-01-2010 17:37:20 | # | 0 |

Wat jij zei over die snaren (als je er een spant worden de anderen slapper) geldt dus ook voor spaken (maar dan net andersom) : als je er een spant, moet je de twee buurspaken de helft losdraaien. Dan beweegt het wiel opzij. Zoniet, dan krijg je een deuk.

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 30-01-2010 17:53:42 | # | 0 |

Oh mijn god wat snap ik hier weinig van. Ik hoef mijn mp3´s gelukkig nooit te stemmen.

lulde Hellie

op 30-01-2010 18:11:09 | # | 3 |

hebbehebbe :P

lulde raxx

op 30-01-2010 18:44:04 | # | 0 |

Mag ik hulde zeggen? Ja dat mag ik.

Mooi stuk, dat haarfijn veel frustratie beschrijft. En absurd, dat polyfone stemapparaat. Wanneer wordt dat standaard in de Strats ingebouwd?

Vraagje aan behanger: moet je vleugel zich niet zetten nadat je een andere stemming aanbrengt? Al die krachten op dat frame, lijkt me dat er een tijdje gewenning op moet treden voor het hele spul weer goed klinkt? Of zijn de verschillen te klein?

lulde NAP

op 30-01-2010 18:45:29 | # | 1 |

Als je de stemtoon verhoogt of verlaagt wel, maar ik hou de boel gemiddeld op gelijke hoogte. Maar dan nog vergt het een goeie stemmer. Als ik de boel stem loopt ie na 1 middag spelen al weg, als pianostemmer.nl hem stemt, hoef ik maar af en toe een snaar in het gareel te brengen.

lulde behanger

op 30-01-2010 18:49:16 | # | 0 |

Even voor mijn beurt pratend @NAP: De harp van een vleugel of piano is van gietijzer, dat is niet zo elastisch. Bovendien zijn de verschillen tussen stemmingen relatief vrij klein (minder dan een kwarttoon) en gaat het hoofdzakelijk om kleine toonsafstanden. Met dat oprekken van het oktaaf ligt het misschien iets anders.

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 30-01-2010 18:51:29 | # | 0 |

Ik had verwacht dat daar de grootste moeilijkheid lag, maar dat viel mee. Zo'n vleugel is echt heel sterk.
het bleek vooral moeilijk om de drie snaren die er inder elke toets zitten gelijk te krijgen, zodat ze secondenlang in fase blijven. Dat komt heel precies en die marge is klein.
Als die fases per 1 toets goed zijn, zijn de muzikanten verder best tolerant voor allerlei stemmethodes. Een andere stemming moet dus evenmin "honkeytonk" klinken.

lulde behanger

op 30-01-2010 18:58:48 | # | 0 |

"hallo ik ben een zanger, een muziekbehanger" ?

lulde Rennab

op 30-01-2010 19:30:45 | # | 0 |

*gitaar afstoft*
*pling*
*gitaar terugzet*
*plop*

lulde gelul

op 30-01-2010 19:58:50 | # | 2 |

Ik kende alleen zwevende stemming, pythagoraeische stemming (met die zuivere kwinten) en heb me ooit met de wiskunde daarvan vermaakt. Ik kwam er zo vrij snel achter dat je je gitaar beter niet kunt stemmen door de kwintencirkel af te lopen.

Voor blaasinstrumenten (zelf speel ik saxofoons en dwarsfluit, de klarinet heb ik aan de wilgen gehangen) is het makkelijker want je kunt maar één noot afstemmen. Dan moet je wel nog kiezen welke, ik kies meestal de A gewoon omdat daar de meeste stemvorkjes van in omloop zijn en omdat de meeste stemmapparaten in ieder geval de 440 Hz kunnen meten.

Niettemin, ook dit hoort op de retecools! Dus wederom plusje voor behanger.

lulde sacamano

op 30-01-2010 20:12:56 | # | 0 |

Mag ik dan nog even vragen of er ook sterren voor topics mogen komen?

lulde sacamano

op 30-01-2010 20:13:32 | # | 3 |

Zijn er ook al beunhazen die synthesizers komen stemmen?

lulde gronk

op 30-01-2010 20:30:18 | # | 0 |

Laat die tonijnen toch met rust!

lulde grotesnor

op 30-01-2010 20:57:20 | # | 0 |

@gronk Heb ooit een ontstemde synth gehad, tijdens een optreden buiten waar het 's avonds onder de 10 graden kwam ... heel niet handig.

En ik heb het altijd opmerkelijk gevonden dat ik mijn eigen gitaar (als ik m een tijdje heb) wel goed kan krijgen, maar met een andere altijd grote moeite heb. Het gaat kennelijk grotendeels op gevoel en ervaring met het instrument. En meestal grote moeite met de b ... daar begint het altijd te rammelen.

lulde NAP

op 30-01-2010 21:53:24 | # | 0 |

*slaat snaren en zet gitaar voor versterker voor een vervaarlijke Motorhead feedback waarbij hij oplet dat de sinussuïcidale snerptoon geleidelijk omfloerst naar grondtoon*

Wanneer jullie nou eens net zo lang zouden spelen als lullen over dat stemmen dan werd het misschien nog eens wat. :D

lulde Z.

op 30-01-2010 22:06:42 | # | 0 |

Motorhead enzo, met al zijn powerchords, zou je pythagorees moeten stemmen. Je gebruikt toch maar een handvol akkoorden en het meeste speelt zich af rond de grondtoon en de dominant.

Gothic klinkt echt te gek in 1/4 middentoon. O, wacht... daar heb ik software voor om dat eens te proberen:
http://www.xs4all.nl/~krooshof/muziek/mp3/temperamentkiller.dmg
Draait iig op de mac, misschien ook op WinXP/V/7.

Check vooral Alice. Tikkie sneller zetten (sleep BPM getal omhoog, naar 156). Als je omschakelt naar een andere toonaard (trans), knalt de middentoonstemming uit elkaar.

lulde behanger

op 30-01-2010 22:27:30 | # | 0 |

Plasser@lijf> file Download/temperamentkiller.dmg

Download/temperamentkiller.dmg: Apple Partition data block size: 512, first type: Apple_partition_map, name: Apple, number of blocks: 63, second type: Apple_HFS, name: disk image, number of blocks:
7088,

Heb ik ook weer iets te hakken.

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 30-01-2010 22:38:08 | # | 0 |

Ik wil heel even Pie offtopic bedanken voor charlie darwin.. na 3 keer luisteren zie en hoor ik gewoon de 'sheer brilliance'
dat u 't even weet

lulde Sifco

op 30-01-2010 23:04:17 | # | 0 |

Super artikel. Heb me altijd afgevraagd waarom mijn gitaar en bas inderdaad net niet goed te stemmen zijn. Op een gegeven moment leer je ze kennen en weet je welke snaar je net hoeveel niet "goed" moet draaien zodat hij wel goed klinkt. Maar nou weet ik waarom. Ongeveer. Want snap nog steeds niet helemaal waarom boventonen niet kloppen, dat is toch gewoon precies 3x de frequentie op de 7e. Het is ook te laat om dat begrijpen na 2 uur door de sneeuw naar huis rijden.

lulde chubbychaser

op 30-01-2010 23:45:30 | # | 0 |

Behanger, je moet 't nog een keer doen, maar dan met spectra ;-).

lulde gronk

op 31-01-2010 00:00:37 | # | 0 |

@Chaser: Die boventonen kloppen precies, en dat is nu net het probleem. Die boventoon zit inderdaad op ƒ * 3, en eengewone kwint is dus ƒ * 3 / 2.
Dus kwint = ƒ * 1,5

Stel je wil een piano stemmen, die 85 (of meer) toetsen heeft. Dat komt neer op zeven oktaven, evenveel als 12 kwinten.

Even een rekenvoorbeeld: Oktaven zijn een verdubbeling van de toonhoogte. Om de oktaven te stemmen, moet je dus 7 keer vermenigvuldigen met 2. Ik ben begonnen met tellen bij 40, omdat dat dat een bekende getallenreeks oplevert. In werkelijkheid moet je op een andere toonhoogte beginnen, maar dan zie je niet goed waar het wiskundige probleem zit. Dus omwille van dit rekenvoorbeeld begin ik bij 40 Hz, iets lager dan een lage E. Frequenties in Hertz, trillingen per seconde:

E 40
E 80
E 160
E 320
e 640
e 1280
e 2560
e 5120

Tot zover niets aan de hand.

Twaalf zuivere kwinten zouden op hetzelfde getal uit moeten komen, maar dit blijkt niet zo te zijn. Een zuivere kwint heeft een frequentie die precies 1.5 keer zo hoog is, 2 staat tot 3. Deze boventoon klinkt hartstikke zuiver. Ik begin weer op die lage E en stap als via de kwintencirkel omhoog. E, B, Fis, etc, tot ik bij diezelfde hoge e ben aanbeland.

E 40
B 60
F# 90
C# 135
G# 202,5
D# 303,75
Bb 455,625
f 683,4375
c 1025,15625
g 1537,734375
d 2306,6015625
a 3459,90234375
e 5189,853515625

Na een 4 stappen zie je de cijfers achter de komma verschijnen, wat bij iedere keer delen nog erger wordt. Waar ik op 5120 uit had willen komen, zit ik 69.853515625 Hertz te hoog, wat neerkomt op ongeveer 22 cent (honderste van een halve toon).
Door elke kwint een kleine 2 cent te compenseren, kom je wel goed uit. Dat betekent dat je herhaald moet vermenigvuldigen met ±1.49
In de renaissance compenseerde men de kwinten ook, maar de ene meer dan de andere. Dat heet dan ongelijkzwevend, of wohl temperiert.

lulde behanger

op 31-01-2010 00:13:48 | # | 2 |

In de middeleeuwen compenseerde men de kwinten nog meer. Relaxte kwinten heette dat. Dat levert heel compact klinkende drieklanken op, in het ene akkoord beter dan het andere.

Ik vroeg me af of Gothic muziek zoals the Sisters of Mercy goed zouden klinken in zo'n middentoon stemming. Dat blijkt absoluut zo te zijn. Hier is een "photoshop versie" die ik met bovenstaand programma heb gemaakt.
http://www.youtube.com/watch?v=Sm36QuK3GkQ&fmt=18

_{godver wat voegt youtube toch veel griebus aan het geluid toe}

lulde behanger

op 31-01-2010 00:19:11 | # | 1 |

Ik hoor stemmen in mijn hoofd.

lulde waar

op 31-01-2010 00:24:49 | # | 2 |

Gelukkig speel ik viool, dus geen last van fretten...
Als mijn kwintjes maar lekker klinken gaat alles van een leien dakje.
En voor de rest wat crisiwhatcrisis zegt.

lulde TeTTereTeT

op 31-01-2010 00:35:57 | # | 0 |

Mooi stukje, en wat een onverwachte muzikale kennis hier!
Als toetsenist/bassist iets minder last van, mijn synth is van zichzelf zuiver zat, en mijn Yamaha CP70 blijft al jaren zuiver genoeg. Op mijn beide Jazzbassen kom ik toch zelden boven de D.
Maar voor mijn minder gebruikte acoustische gitaartje verklaart dit wel een hoop! Stemmen op boventonen 5-7, 5-7, 5-7, 5-7 en dan de B los, en dan nog 1 keer 5-7. En dan nog even de lage/hoge E checken. En dan toch vals!

Dit verklaart een hoop, ik zal voortaan wat minder zuiver stemmen!

lulde Meukbox

op 31-01-2010 01:08:15 | # | 1 |

Stemmen doe je gewoon op gehoor. Al die techniek is een belediging aan jou de muzikant.

lulde DDWW, Steampimp.

op 31-01-2010 01:30:33 | # | 0 |

Dat is het voordeel van (fretloos) vioolspelen DDWW, je kan subtiel corrigeren als je er net naast zit, er zijn zelfs violisten (Nigel Kenedy) die daar hun handelsmerk van gemaakt hebben.
Het laten oplopen van een toon naar een flageolet is ook iets wat zuiver op gevoel en gehoor gebeurt.

lulde Puh!

op 31-01-2010 01:36:25 | # | 0 |

Ik speel bas (soms fretloze bas) en cello. " Zoeken naar de noot" is onderdeel van de muzikaliteit. En dat maakt het leuk/

lulde DDWW, Steampimp.

op 31-01-2010 01:46:31 | # | 0 |

Intoneren, Puh!, daar gaat het om in het leven.

Maar, ik vraag me dus af of de gelijkzwevende temperatuur zo snel domineerde in de westerse muziek.
Bach had een baan als kapelmeister. Zijn cantates werden meestal bij kaarslicht voltooid. Het koor moest van blad zingen (en dat konnen ze, kennelijk!). Verder had je al die lastige strijkinstrumenten, die al twee eewen lang hetzelfde gestemd werden.
Klavierinstrumenten waren zijn hobby. En hij had zelf een stemsleutel, gegeven de staat van de woningbouw, toen. Wohltemperiertes klavier was een hobby (het was wel de tijdgeest, damals).
Bach was een behanger.

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 31-01-2010 01:52:41 | # | 3 |

Ik snap geen hol van de berekeningen (had altijd al minder dan een 4 voor wiskunde) maar Closer met trans op 6 en temerature op Werckmeister klinkt waanzinnig!

lulde grotesnor

op 31-01-2010 02:24:19 | # | 1 |

Puh snapt het! Het " naar een toon toe glijden" maakt je een meer creatieve muzikant. Altijd maar op veilig spelen is saai.

lulde DDWW, Steampimp.

op 31-01-2010 02:40:43 | # | 2 |

Kijk en luister eens wat deze knakker kan op ongestemde 3 snarige gitaar... als je maar een slide gebruikt komt het wel goed.

http://www.youtube.com/watch?v=pNoPNC3ebYQ

lulde DDWW, Steampimp.

op 31-01-2010 04:23:42 | # | 0 |

En als je contrabas speelt in een volle kroeg, sta je tijdens de nummers nog je snaren bij te draaien omdat dat kreng zich volzuigt met vocht. Deze theorie werkt inderdaad niet altijd in de practijk. Maar toch heel leuk om te weten, dank voor de uiteenzetting Behanger.

lulde chubbychaser

op 31-01-2010 10:12:17 | # | 0 |

En dan wordt Status Quo weleens beschimpt...

Ik weet ineens weer waarom ik zo ttt-hekel heb aan blues.

Voor de rest hulde voor dit doorwrocht stukje wetenschappelijke journalistiek!

lulde Geenszins Joling

op 31-01-2010 10:43:20 | # | 0 |

mooie innovatie!
Ik laat het al jaren aan stemapparaatjes over ( tegenwoordig vaak aan vst plugin's die een tuner aan boord hebben zoals guitarrig ) http://www.youtube.com/watch?v=M_91GiwW_Wc

lulde 2shoes

op 31-01-2010 10:58:10 | # | 0 |

@DDWW: volgens mij checkt seasick Steve aan het begin zijn stemming nog even.
ook tof van hem thx

lulde behanger

op 31-01-2010 12:06:27 | # | 0 |

Weet je wie er vandaag jarig is ?
Weet je wie er ook vandaag jarig is ?

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 31-01-2010 12:17:12 | # | 0 |

...en waar ik zei "in kwarten gestemd" moet zijn "in kwinten gestemd". Stop de tijd.

*gaat zich zitten schamen*

lulde crisiswhatcrisis - no owl left behind

op 31-01-2010 15:06:34 | # | 0 |

niet erg, punt was duidelijk.

lulde behanger

op 31-01-2010 15:21:11 | # | 0 |

leuk apparaatje, stemt die 'polymodus' alleen de open snaren (eadgbe) tegelijk of kan ie ook andere combinaties? Als het apparaat alleen maar de open(preset) snaren kan dan vermoed ik dat het geen echte polyfome stemmer is maar gewoon een hele snelle monostemmer.

lulde uhugu

op 31-01-2010 15:44:24 | # | 0 |

hij is echt polyfoon, maar ik vermoed dat je hem wel moet vertellen wat ie kan verwachten, want je moet instellen hoe je je gitaar wilt stemmen, en dat zal niet alleen omwille van het display zijn, maar ook voor de detectie.

lulde behanger

op 31-01-2010 15:46:33 | # | 0 |

dus de stemmer meet .1 sec. de E-snaar en dan .1 sec. de A-snaar en dan .1 sec. de G-snaar.etc. Door de snelle sample rate lijkt het polyfoon. Multiplexen heet dat geloof ik.

/zondagmiddagspeculatie

lulde uhugu

op 31-01-2010 15:54:47 | # | 0 |

Volgens mij maakt ie in "poly-modus" een fourier-spectrum van alle zes snaren tegelijk, en probeert in het verkregen spectrum zes piekjes te vinden. Wellicht verkraart ie daarna daarna de kleinere (en hogere) piekjes ook nog als boventonen. (en de lagere als zwevingen?).
Als ik het goed heb heet zo'n procede deconvolutie Dat zou zomaar kunnen met het Richardson Lucy algoritme, want daar gaat het om een known point spread function en dat lijkt me hier wel het geval. (maar: IANAM, YMMV ...)

lulde Wildplasser, beroepsweigeraar

op 31-01-2010 17:41:17 | # | 0 |

@Behanger: Filmpjes opslaan als HD MP4, dan blijft JijBuis nagenoeg met z'n tengels van het geluid af.

lulde Neon - Deze week extra grote legale stappen

op 31-01-2010 18:07:42 | # | 0 |

Was Mp4, met aiff als geluid. Moet ik dat zelf converteren? Wat beveel je dan aan? Of gaat youtube het sowieso verherconverteren?

_{Ik heb nieuwe mic's+preamp besteld dus ik kan vanaf volgende week in 24bit/96kHz MS opnemen en uploaden, stereo, maar volledig mono-compatible!}

lulde behanger

op 01-02-2010 01:30:30 | # | 0 |

aha! en wat is het voor 'n merk geworden dan behanger? 96k? is 't al wat ouder dan? ...laat me raden: begint 't met een A of een R?

lulde teringbibber

op 02-03-2010 01:41:58 | # | 0 |

nou? nounounounou?

lulde teringbibber

op 02-03-2010 18:38:23 | # | 0 |

>^v<

Zoeken in de Retecools

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn.

Inloggen en Registreren

Nu op Retecool Goldmember

Wrong Cops

Mortuarium Everest

WAT zegt u over orka's?

Zo, en dan nu even 40 miljard bij elkaar sprokkelen.

Stelling van de dag

15-05-2012: Volkert van der Graaf moet gewoon vrijkomen na twee derde van zijn straf, 68 reactie(s), voor, tegen.

09-05-2012: Maar wat vindt U dan?, 43 reactie(s), voor, tegen.

18-04-2012: Oproep tot boycot door Tweede Kamer van TV programma is prima, 29 reactie(s), voor, tegen.

17-04-2012: Olifanten doodschieten is prima, 39 reactie(s), voor, tegen.

28-02-2012: Journalistiek is oorlog?, 107 reactie(s), voor, tegen.

Nu in het forum

Welkom in Rotterdam!

Populistisch taalgebruik en insluipers

Afschaffen onbelaste reiskostenvergoeding.

Spamhoer wil aandacht? Spamhoer krijgt aandacht.

Stemmen, stemmen en stemmen